Cultureel erfgoed
Onze cultuur zit in de boeken die we lezen, de voorstellingen en tentoonstellingen die we bezoeken, de objecten die we om ons heen verzamelen, de verhalen die we elkaar vertellen, de muziek die we maken en beluisteren, de feesten die we organiseren. Het is belangrijk om deze cultuurbronnen zo goed mogelijk te documenteren en te bewaren zodat komende generaties ons beter begrijpen en er andere keuzes uit kunnen maken dan wij nu doen. De digitale revolutie heeft niets wezenlijks veranderd aan dit principe maar biedt ons wel de mogelijkheid tot een enorme schaalvergroting in opslag en verspreiding. Daarnaast veroorzaakt digitalisering helaas ook problemen met betrekking tot de houdbaarheid. Om straks de digitale bronnen van vandaag te kunnen gebruiken is nu een lange termijnblik en een pragmatische aanpak noodzakelijk.
Erfgoedinstellingen als bibliotheken, archieven en musea staan in de analoge wereld aan de top van de “voedselpiramide” van verzamelaars. Zij fungeren als de hoogste autoriteit in een complex selectieproces waarin waardevolle objecten en collecties in de loop der tijd boven komen drijven. De instellingen kunnen deze rol alleen vervullen omdat er een fijnmazige infrastructuur is van bevlogen amateurs, privéverzamelaars, galerieën en veilinghuizen die de voorselectie voor hen uitvoeren.
Digitale media
De introductie van digitale media brengt nieuwe uitdagingen mee voor de erfgoedsector. Naast het verzamelen en ontsluiten van fysieke voorwerpen moeten ze nu digitale voorwerpen en informatie beheren. Bovendien zien zij zich geconfronteerd met een online publiek dat toegang eist tot alle informatie en openlijk hun autoriteit betwist. Als we willen dat erfgoedinstellingen hun oude rol blijven spelen moeten we zorgen voor een digitale versie van de succesvolle verzamelpiramide. We moeten handig gebruik maken van de nieuwe mogelijkheden van de digitale media en bij de basis beginnen: de (amateur) verzamelaar.
Je kan geen onderwerp verzinnen of iemand, ergens verzamelt het. Van gepassioneerde amateurs die er de voorkeur aan geven in eenzaamheid te werken aan hun bijdrage aan de mensheid tot verenigingen van (semi-) specialisten die fanatiek hun interesses delen. Met elkaar vormen zij een enorme bron van energie en expertise. Erfgoedinstellingen kunnen goed gebruik maken van het enthousiasme, de kennis en tijd van deze verzamelaars. Zij hebben enorme achterstanden in het documenteren van hun collecties en moeten zich noodgedwongen concentreren op de onderdelen die zij als het meest waardevol zien. Voor elk onderwerp in hun verzameling, hoe obscuur ook, is echter ergens een verzamelaar die er alles van weet en mogelijkerwijs kan helpen. Het exploiteren van dit potentieel is makkelijker gezegd dan gedaan. Verzamelaars eenvoudigweg uitnodigen om hun informatie toe te voegen aan de informatiesystemen van de instellingen lijkt niet te werken. De verzamelaar moet er zelf overduidelijk ook iets mee opschieten.
De zwaar gespecialiseerde software voor collectieregistratie en -presentatie is niet eenvoudig te gebruiken in een amateuromgeving. Het resultaat is een grote hoeveelheid doe-het-zelf systemen en onbruikbare digitale archieven. Sommige verzamelaars slaan hun digitale informatie en documenten tijdelijk op om het later nog eens goed uit te zoeken en te sorteren. Anderen bouwen een uitgebreide mappenstructuur die te persoonlijk is om door anderen te worden gebruikt. Sommige archieven bestaan alleen op sociale platformen zonder serieuze back-up.
vergeetmeniet (vmn) wil gepassioneerde verzamelaars voorzien van praktische hulpmiddelen voor hun hobby of beroep waarmee gelijktijdig een duurzaam digitaal archief wordt opgebouwd en herbruikbare data wordt gecreëerd. Erfgoedinstellingen kunnen profiteren van deze hoogwaardige content op het moment dat de verzamelaar bereid is het met hen te delen.